حسن مرسلوند
88
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
فرمند ، حسن على خان [ ضياء الملك ] حسن على خان فرمند ضياء الملك سوم فرزند حسين على خان امير تومان ضياء الملك دوم است . در سال 1323 قمرى پدرش او را براى تحصيلات در رشتهء كشاورزى به سويس فرستاد . پس از بازگشت به ايران خيلى زود وارد سياست شد و چندى در حاشيهء دولتهاى مستعجل احمد شاهى در محافل رجال ، اعيان و اشراف آمد و شد داشت و با نام خانوادگى جديد فرمند و همان لقب ضياء الملك پدرى ، و نيز رياست فوج همدان و ادارهء املاك موروثى اشتهارى يافت . وى كه عضو سازمان فراماسونرى بود ، محرم اسرار مشير الدولهء پيرنيا و كسى بود كه از ماجراى دولت كودتاچى سيد ضياء الدّين طباطبايى و روى كار آمدن سردار سپه آگاهى دست اول داشت . ضياء الملك فرمند در دورههاى پنجم و ششم مجلس شوراى ملى ، يكى از دو نمايندهء همدان بود . در دورهء پنجم جزو افراد برجستهء منفردان ، همچون مستوفى الممالك ، مشير الدوله ، دكتر مصدق و تقىزاده به شمار مىآمد . هم در اين دوره است كه پس از واقعهء جمهورىخواهى ، مجلس به سردار سپه اظهار تمايل مىكرد . حسن على خان فرمند يكى از پنج نمايندهء همدان در مجلس مؤسسان ( آذر 1304 ) هم بود ، كه رضا خان پهلوى را به سلطنت رساند . در مجلس ششم مرحوم مدرس با اعتبارنامهء او مخالفت كرد و حتى ملكالشعراء بهار پيشنهاد كرد كه چون هزار ورقه شكايت در خصوص مداخلهء نظاميان در انتخابات ، از سوى معاريف همدان رسيده ، كميسيون رسيدگى تشكيل شود ؛ امّا اين پيشنهاد ردّ شد و نمايندگى فرمند به تصويب رسيد . در همين دورهء ششم مجلس ، مشاجرهاى ميان او و احتشام السلطنه راجع به امدادرسانى به تأسيس بانك ملى در گرفت . در دورهء پهلوىها ، چند بار وزير كشاورزى شد و پس از شهريور 1320 ، باز از همدان